Strefa czytelnika. Dwieście lat razem. Tom 1 - Aleksander Sołżenicyn

4 sie
25 minut(y) czytania

„Od tej pory za najwyższy szyk postępowego judeofilstwa uważa się przemilczanie. Z powodu tradycyjnego u nas milczenia można zostać antysemitą za jedno tylko słowo „Żyd”, albo za najbardziej niewinne komentarze dotyczące żydowskich cech. Żydów zamieniono w jakieś tabu, na które nie można skierować nawet najbardziej nieszkodliwej krytyki. Powstaje wrażenie jakby sama nazwa Żyd była słowem niecenzuralnym”. - W. Żabotyński, Asemityzm 1909 r.

„Synowie nasi z każdym dniem oddalają się i stają się nam obcy, nasze wykształcone dzieci służą wszystkim ludziom na świecie, tylko nie nam, nie mam już robotników jakiejkolwiek żydowskiej sprawy. Otaczający świat jest zbyt piękny, szeroki i wspaniały - nie dajmy mu zwabić do siebie żydowskiej młodzieży z powodu niepozorności żydowskiego istnienia. Pogłębienie wartości narodowych powinno stać się głównym elementem wychowania. Renegactwo hamuje walkę o prawa Żydów, że niby tu jest wyjście.” - W. Żabotyński

„A starajcie się o pomyślność miastu do którego skazałem was na wygnanie, i módlcie się za nie do Pana, bo od jego pomyślności zależy wasza pomyślność.” - Jeremiasz 29,7

„Do osiemnastego stulecia produkcja i sprzedaż alkoholu stały się niemal głównym zajęciem Żydów. Działalność ta prowadziła często do starć pomiędzy Żydem a chłopem, tym pozbawionym praw chłopem, który szedł do szynku nie z powodu dostatku, lecz ze skrajnej nędzy i zgryzoty.” - S. M. Dubnow

„Żydzi dając chłopom wódkę na kredyt o w inny jeszcze sposób (przyjmując w zastaw ich rzeczy) doprowadzają ich do pijaństwa, próżniactwa i nędzy.” - J. Gessen

„Dobrze byłoby zauważyć, że prawie żaden z żydowskich rewolucjonistów tych dziesięcioleci nie zaczął działać w ruchu z powodu nędzy i ubóstwa, większość pochodziła z zamożnych rodzin. Jedynie Paweł Akselrod wyszedł z zupełnie biednego domu i kahał wysłał go do państwowej szkoły, w celu realizacji przydziału. Z zamożnych rodzin pochodzili Natanson, Lew Trocki, Josif Aptekman i inni. Niektórzy z nich wychowali się w domach rabinackich. Dość interesujące jest, że w żydowskich domach to odejście młodych do rewolucji rzadko skutkowało (albo nawet wcale) zerwaniem ojców z dziećmi. Żydowscy ojcowie często wcale nie stawali się antagonistami swych dzieci.” - Aleksander Sołżenicyn

„Szeregi socjalistów wypełniali Żydzi. Cały ruch rewolucyjny zagarnęło żydostwo, w triumfie przewrotu widzące własny triumf.” - G. Landau, A. Giuczkow

„Władzy tego żywiołu poddały się nie tylko najniższe, pod względem socjalnym, warstwy ludności żydowskiej w Rosji, lecz także ważne kadry półinteligencji i inteligencji, która (w latach 20-tych) należała niewątpliwie do najaktywniejszych agentów radzieckiego reżimu.” - L. Lewin

„Rosyjski marksizm w swojej czystej postaci, wzorowany na niemieckim, nigdy nie był rosyjskim ruchem narodowym lecz ruchem rewolucyjnie nastawionej części żydostwa, dla której nie stanowiło, żadnego wysiłku przyswojenie sobie socjalistycznej teorii z niemieckich książek, miała więc ona naturalnie znaczny udział w przesadzaniu tego obcego owocu na rosyjski grunt.” - W. S. Mandel

„W porównaniu z radzieckim zrównaniem w pozbawieniu praw całej ludności Rosji, brak równouprawnienia Żydów, w okresie przedrewolucyjnym wydaje się nieosiągalnym ideałem.” - D. O. Linski

„Rosja północna spojrzała na Żyda oczami Rosji południowej, historyczne zaś spojrzenie nań Małorosji, która dobrze go poznała w czasie współbytowania z Polską, było takie: przedstawiały sobie Żyda jako „szynkarza - arendarza pijącego krew” rosyjskiego ludu.” - W. Szulkin

„Gdzie są rosyjscy handlarze, rosyjski trzeci stan? W dawnych czasach było u nas silne rosyjskie mieszczaństwo. Gdzie oni przepadli? Wyparło ich żydostwo, przesunęło do niższej klasy posłiecznej, doprowadziło do schłopienia. Miejsce rosyjskiego kupca coraz bardziej i bardziej zajmuje Żyd.” - W. I. Gurko

„Wojenne niepowodzenia Rosji, z których powodu żydowska młodzież otwarcie wyrażała zawsze swoją najżywszą radość, unikanie przez Żydów służby wojskowej, ich udział w ruchu rewolucyjnym, w szeregu aktów przemocy i zabójstw urzędników państwowych, znieważanie żołnierzy wywoływało bez wątpienia w prostym ludzie irytację.” - sprawozdanie senatora Turaua z Kijowa

„Ze wszystkich stron zaczęły napływać do centrum miasta poszczególne grupy, głównie Żydów i uczącej się młodzieży, z czerwonymi flagami, z okrzykami „Precz z samodzierżawiem, Precz z policją !”, a mówcy nawoływali do rewolucji. Tłum wtargnął do sali posiedzeń, podarł duży portret Władcy Imperatora, a flagę narodową zastapił czerwoną Wożono kukłę bez głowy z napisami „oto samodzierżawie” i noszono zdechłego kota, przeprowadzając zbiórkę pieniężną „na zabicie cara”, albo „na śmierć Mikołaja”. Młodzież, w szczególności żydowska, z widoczną świadomością swojej przewagi wskazywała Rosjanom, że wolność nie będzie dana dobrowolnie, lecz wydartą od rządu przez Żydów, otwarcie mówili Rosjanom „teraz my będziemy wami kierować”. Wielki tłum Żydów z czerwonymi flagami gonił długo dwóch strażników miejskich, jeden uciekł, drugiego zaś, Gubija, uzbrojona w rewolwery, siekiery, kołki i żelazne pręty znalazła schowanego na strychu, i tak okaleczyła, że w drodze do szpitala zmarł, dozorca zauważył dwa odrąbane palce jego reki.” - raport z Odessy senatora Kuzminskiego

To już jest klasyka. Dwutomowe dzieło najsłynniejszego dysydenta sowieckiego i autora Archipelagu Gułag. Książka, która pozwala zrozumieć jak naprawdę wyglądały relacje pomiędzy Rosją a Żydami, i zdejmuje z Żydów łatkę wiecznych ofiar. Prawdziwe relacje były o wiele bardziej złożone i skomplikowane niż to jest obecnie przedstawiane.

Pierwszy tom obejmuje lata 1795-1916, czyli od trzeciego rozbioru Polski do wybuchu rewolucji lutowej. Dlaczego nie wcześniejszych? To proste, ponieważ Żydzi zamieszkiwali ziemie Rzeczypospolitej i w Rosji znaleźli się dopiero wtedy, gdy ta zajęła wschodnią część Rzeczypospolitej.

Do pierwszego konfliktu pomiędzy Rosją a Żydami zdaniem Sołżenicyna, doszło podczas wojny pomiędzy Rusią Kijowską a Chazarami. Tureccy Chazarowie przeszli na judaizm w 732 r. Już wcześniej Żydzi żyli na Krymie, w Królestwie Bosporańskim, gdzie ich przesiedlił cesarz rzymski Hadrian w 137 roku, po upadku powstania Bar Kochby. Rusini odbili od Chazarów całe Powołże do 969 r, a dobił ich Tamerlan. Po upadku kaganatu, Chazarowie emigrując na Wschód osiedlili się w Kijowie.

„W pierwszej połowie XI wieku żydowska i chazarska ludność odgrywała tam istotną rolę.”

Część z nich stała się chrześcijanami po przyjęciu chrztu przez Włodzimierza Wielkiego.

Następnie dzięki przywilejom władcy odgrywali dużą rolę w handlu.

W 1113 roku doszło w Kijowie do buntu przeciw Żydom.

„Przyczyną buntu kijowskiego było, wydaje się, lichwiarstwo Żydów, prawdopodobnie wykorzystując ówczesną rzadkość pieniędzy, gnębili oni dłużników zawyżonymi procentami.”

Po najeździe tatarskim, część Żydów uciekła z Kijowa do Polski, ale większość uzyskała od Tatarów przywileje.

„W wyniku agresji Tatarów, którzy zniszczyli Kijów, straty ponieśli również Żydzi, jednak w drugiej połowie XIII wieku wielcy książęta zapraszali ich do osiedlania się w Kijowie, znajdującym się pod zwierzchnictwem tatarskim. Korzystając tam ze swobód przysługujących im w innych tatarskich posiadłościach, Żydzi budzili w mieszczanach nienawiść.”

Podobna sytuacja była w innych miastach Rusi. W XV wieku Żydzi zaczęli się przemieszczać do Polski i Litwy, jednocześnie w niewielkim tylko stopniu przenikali na Ruś Moskiewską.

W Moskwie pod koniec XV wieku, szybko wywołali negatywne działania w stosunku do siebie, z powodu ruchu judaizantów, polegającym na krzewieniu kabały oraz odrzuceniu Trójcy Świętej, boskości Chrystusa i uznaniu historii Zbawienia za zmyśloną.

W Polsce od XIII do XVIII wieku tworzyła się największa wspólnota żydowska, która później stała się podstawą żydostwa rosyjskiego. Od XVI wieku polscy i czescy Żydzi przenosili się na Ukrainę, Białoruś i Litwę.

Na żądania Zygmunta Augusta pozwolenia Żydom na swobodny wjazd do Rosji, Iwan Groźny odpowiedział:

„Do swoich państw Żydom w żaden sposób wjeżdżać nie zezwalamy, gdyż licha nijakiego u siebie widzieć nie chcemy, pragniemy natomiast aby Bóg dał, był na moich ziemiach ludzie żyli w spokoju bez żadnego zamętu. I byś ty, bracie nasz, na przyszłość o Żydach do nas nie pisał, oni Rosjan od chrześcijaństwa odciągali, trujące mikstury na nasze ziemie przywozili i liczne podłości ludziom naszym robili.”

Żydzi pojawili się w Moskwie wraz z Dymitrem I Samozwańcem. Co do Dymitra II Samozwańca, ogłoszono, że był Żydem „rozumiał on język żydowski, czytał Talmud i księgi rabinów”, „według niektórych relacji Dymitr II był przechrzczonym Żydem i służył w otoczeniu Dymitra I’.

Po zakończeniu Wielkiej Smuty, Żydom zabroniono wjeżdżać z Polski i Litwy do Rosji.

Ponownie znaleźni się w dużej liczbie w Moskwie, gdy przybyli tam jako jeńcy wojenni po wojnie pomiędzy Rosją a Polską i zostali tam po rozejmie andruszowskim w 1667 r.

Gdy władzę przejął Piotr Wielki, wydał zarządzenie:

„Życzę sobie bardziej widzieć u siebie narody wyznające wiarę mahometańską pogańską niż Żydów. Oni są cwaniakami i oszustami. Ja zło tępię, a nie rozpleniam, nie będzie dla nich w Rosji, ani mieszkania, ani handlu, niezależnie od tego jak się starają i jak przekupują ludzi z mojego otoczenia.”

Katarzyna I w 1727 r kazała wysiedlić Żydów z Ukrainy oraz rosyjskich miast.

Po jej śmierci rok później, Piotr II zezwolił wpuszczać Żydów do Małorosji. Zezwolono im na dzierżawę ziemi, handel alkoholem, i import wódki z Polski.

Po panowaniu Anny, władzę objęła Elżbieta, która ponownie nakazała wydalenie Żydów z Rosji i Małorosji i wprowadziła dla nich zakaz wjazdu do Imperium.

Piotr III podczas krótkiego panowania nie zdążył się nimi zająć.

Katarzyna II po zamachu stanu i objęciu władzy wydała dekret zezwalający cudzoziemcom na osiedlanie się na terenie Rosji, z wyjątkiem Żydów. Następnie jednak w cichy sposób pozwalała im się osiedlać w Noworosji.

W 1772 r po I rozbiorze Polski i zajęciu Białorusi, w granicach Rosji znalazło się ponad 100 tyś Żydów.

Jednocześnie Żydom wyznaczono strefę osiedlenia, która pokrywała się z przedrozbiorowymi granicami Rzeczypospolitej.

Po unii lubelskiej Żydzi masowo zaczęli przybywać z Polski i Litwy na Ukrainę, gdzie odkupywali od magnaterii propinację, czyli prawo do wyrobu i sprzedaży wódki, oraz prawa do innej działalności gospodarczej. Stali się dzierżawcami, starali się uzyskać jak największy zysk, doprowadzając do maksymalnego ucisku chłopów, co w dużej mierze przyczyniło się do wybuchu powstania Chmielnickiego, podczas którego dziesiątki tysięcy Żydów zostało wymordowanych.

„Żydzi dzierżawili nie tylko różne branże ziemiańskiej gospodarki, lecz także prawosławne cerkwie, nakładali opłaty za chrzest niemowląt.”

Sołżenicyn podkreśla, że w odróżnieniu od Europy Zachodniej, w Polsce Żydzi nie otwarli się na wpływy zewnętrzne, „pozostawali zwartą bryłą, formacją coraz bardziej niewspółczesną, z mocną organizacją wewnętrzną”.

Całym ich życiem kierowali rabini i kahały. Kahał zbierał podatki dla Korony, ustalał reguły prowadzenia działalności handlowej i rzemieślniczej. Sprawował również władzę karną. Żydzi nie mogli się odwoływać do sądów koronnych. Dyktatorską władzę przejęli w nich rabini i oligarchia.

„Wykorzystując autorytet Talmudu rabini omotali publiczne oraz prywatne życie każdego Żyda skomplikowaną siecią przepisów religijno - obrzędowych, które przeszkadzały w zbliżeniu z innowiercami. Ślepe przestrzeganie obyczaju stało się dla ludzi jakby celem istnienia żydostwa.”

„Kahał w sojuszu z rabinatem posiadał pełną władzę, rozkradał społeczne środki, łamał prawa ubogich, nieprawidłowo nakładał podatki, mścił się na osobistych wrogach.”

Gdy Żydzi dostali się pod władzę carów, mimo iż mieszkali na wsiach zostali przypisani do mieszczaństwa i kupców, czego nie mieli rosyjscy kupcy. W wyniku tego skoncentrowali wiejski handel, dzierżawili różne gałęzie ziemiańskiej gospodarki oraz sprzedawali wódkę rozpowszechniając pijaństwo wśród chłopów.

„Żydzi dając chłopom wódkę na kredyt o w inny jeszcze sposób (przyjmując w zastaw ich rzeczy) doprowadzają ich do pijaństwa, próżniactwa i nędzy.”

Pomiędzy polską szlachtą a Żydami dochodziło do współpracy, poza dzierżawieniem Żydom majątków, oddawaniem wykupu na sprzedaż alkoholu, oddawano im monopol na handel z chłopami, tak że Żydzi sprzedawali potrzebne towary chłopom dwa razy drożej a kupowali produkty od chłopów po zaniżonej cenie.

„Żydzi jeżdżąc po wsiach, szczególnie jesienią w czasie zbioru plonów i upijając chłopów z całymi ich rodzinami, odbierają od nich dług i przejmują ostatnie niezbędne im środki, oszukując pijanych, obdzierają ich od stóp do głów, i w ten sposób spychają wieśniaków w całkowitą nędzę i biedę.”

Wszyscy zwracali uwagę na niezwykle wysoki przyrost naturalny u Żydów, wynikający z tego, że pobierali się bardzo wcześnie, często poniżej dziesiątego roku życia.

Pod koniec 1804 r Aleksander I wydał Ustawę o Żydach, która chroniła ich prawem i uznawała za wolnych i równych innym rosyjskim poddanym. Otrzymali prawo do nabywania ziemi, pomoc państwa przy zakładaniu firm włókienniczych i pozwalano na przebywanie poza strefą osiedlenia w celach służbowych.

Pojawił się w nim jednak również zakaz prowadzenia szynków, knajp, sprzedaży alkoholu i nakaz usunięcia Żydów w ciagu trzech lat z wiosek. Chodziło o odciążenie chłopów od rujnującego ucisku ekonomicznego a jednocześnie skierowanie Żydów do pracy rolniczej w pustych ziemiach Noworosji, guberni astrachańskiej i kaukaskiej. Mieli być zwolnieni z podatku przez dziesięć lat oraz otrzymać od państwa pożyczkę na zagospodarowanie, którą mieli spłacać przez dziesięć lat.

Jak wiele ukazów przed nim i ten jednak okazał się niemożliwy do wyegzekwowania.

Żydzi poza gorzelnictwem, wykupywali w dzierżawę młyny, stawy rybne, mosty, całe majątki a nawet cerkwie.

„Żydzi występując w roli arendarzy, przyznawali sobie prawo do pobierania opłat zarówno od odwiedzających je, jak i od odprawiających nabożeństwa. Aby zorganizować chrzest, ślub labo pogrzeb, trzeba było, w zamian za odpowiednią łapówkę, uzyskać pozwolenie od żyda.”

Aby ominąć zarządzenia carskie Żydzi wymyślili „kriestiencję”, „która polegała na tym, by na warunkach ustalonych z panami zbierać z pół zasiane przez ich chłopów zboże i ziarno, które ci właśnie chłopi mieli wymłócić, zwieźć do dzierżawionych przez Żydów gorzelni, by następnie doglądać wołów pozostawionych u nich samych przy żłobach, a do tego dostarczać Żydom, robotników i furmanki. Żydzi całkowicie majątkami rozporządzają a ziemianie, czerpiąc korzyści z dzierżawy nazywane kriestiencją, sprzedają im, biorąc zaliczkę, cały przyszły plon zasiany na należących do nich polach i dlatego można powiedzieć, że narażają w ten sposób swoich chłopów na głód.”

Cały czas starano się Żydów wysiedlić do słabo zaludnionej Noworosji. Jako pierwsza próbowała to zrobić Katarzyna II, nakładając na Żydów podwójny podatek. Było to niemożliwe do wyegzekwowania powodu braku jakiegokolwiek rejestru ludności żydowskiej.

Aleksander I przeznaczył dla Żydów 30 tysięcy dziesięcin ziemi, duże ulgi, a na rodzinę 40 tysięcy dziesięcin. Chłopi w Rosji w tym czasie mieli jedynie po kilka tysięcy dziesięcin. Dodatkowo pożyczki na przeprowadzkę i urządzenie gospodarstwa, plus zachowanie wolności osobistej. Cały projekt skończył się niepowodzeniem.

„Orkę przeprowadzają zazwyczaj zatrudnieni Rosjanie. Zasiewają tylko niewielką część otrzymanej ziemi, niektórzy zaś w ogóle nie orzą ziemi i nie sieją, albo marnują ziarna zarówno przy siewie, jak i przy zbiorze. Z powodu braku doświadczenia psują narzędzia, a nawet po prostu ten rolniczy sprzęt sprzedają. Nie umieją paść zwierząt. Zarzynają bydło, zjadają je a następnie narzekają na jego bark. Izby stają się wilgotne z powodu braku opału, a niszczejących domów nie naprawiają. Nie zakładają ogrodów. Słomą przeznaczoną dla bydła ogrzewają izby. Brud w pomieszczeniach powoduje choroby.”

Gdy Żydowskie kolonie ulegały destrukcji, tuż obok nich kolonie niemieckie, bułgarskie i menonickie kwitły. Również wioski rosyjskich chłopów pańszczynianych radziły sobie o wiele lepiej. Ostatecznie Żydzi posprzedawali otrzymaną ziemię i uciekli z powrotem do strefy osiedlenia.

W 1825 r zlikwidowano kahały. Nagle okazało się, że liczba ludności żydowskiej w magiczny sposób się podwoiła. Z powodu bardzo wczesnych małżeństw w wieku 12-13 lat, następował bardzo szybki przyrost naturalny a wraz z nim powszechna nędza.

Po śmierci Aleksandra I carem został jego brat Mikołaj I.

W 1826 r nakazał eksmitować wszystkich Żydów do strefy osiedlenia. Jednak już w następnym roku Mikołaj I się z tego nakazu wycofał.

W 1827 r wprowadzono w Imperium powszechny system dzierżawy produkcji alkoholu. Nastąpił bardzo wyraźny spadek cen tam gdzie usuwano Żydów. Jednak w 1848 r uzyskali prawo handlu alkoholem poza strefą osiedlenia. Nie powiodły się również próby wcielania Żydów do armii rosyjskiej.

Po wojnie krymskiej i śmierci Mikołaja I, wraz z objęciem tronu przez Aleksandra II nadszedł czas reform.

Dla gorzelni zamiast dzierżawy wprowadzono akcyzę. Dla Żydów nie przewidziano żadnych ograniczeń. Na skutki nie trzeba było długo czekać, do Żydów w guberniach strefy osiedlenia należało wkrótce od 32% do 76% gorzelni i wszystkie miały charakter wielkoprzemysłowy. W Kraju Południowo Zachodnim posiadali w 1872 r 89% gorzelni.

W 1870 r oficjalny carski komunikat stwierdzał:

„Sprzedaż napojów alkoholowych w lokalach w Kraju Zachodnim skoncentrował się wyłącznie w rękach Żydów, a spotykane tam nadużycia przekraczają wszelkiej granice tolerancji.”

Żydzi wynajmowali od chłopów chałupy i w nich sprzedawali alkohol.

W epoce Aleksandra II zakończył się ostatecznie niepowodzeniami projekt uczynienia z Żydów rolników. Żydzi większość ziemi wynajmowali niemieckim kolonistom, a sami ponownie zajmowali się przede wszystkim drobnym handlem.

Rosjanie szybko zauważyli przyczyny ich sukcesów w handlu.

„Ruchliwe, kupieckie, obrotne żydowskie plemię, w czasie gry rubel obróci się u Rosjanina dwa razy, to u Żyda obróci się pięć razy. Zawsze popierają oni siebie nawzajem, mając swoich bankierów, dostawców, przewoźników. Żaden żydowski handel nie wzbogaca kraju, polega wyłącznie na eksploatacji wytwórczych i pracujących klas, a zysk Żydów to prawdziwa przegrana państwa.”

Cały czas panowało prawa chazaki, czyli podziału terenu na strefy działania, gdzie Żydzi nie mogli ze soba konkurować.

W 1872 r do Żydów na ziemiach południowo-zachodnich należała jedna czwarta przemysłu cukrowniczego, jedna trzecia spółek akcyjnych, 60% eksportu zboża, a wkrótce całość, kolejnym zmonopolizowaną działalnością, był handel drewnem.

Od lat siedemdziesiątych wzrosła liczba Żydów uczących się i studiujących. W 1887 r 13,5% studentów było Żydami, co oznacza iż Żydem był co siódmy student. W niektórych uczelniach stanowili większość. W Charkowie na wydziale medycznym było ich 42%, w Odessie 31%, a na prawie 41%. We wszystkich gimnazjach w kraju, od 1870 do 1880 roku ich odsetek wzrósł do 12%, w okręgu odeskim wynosił 32%. Masy żydowskie jednak nadal nie odczuwały potrzeby znajomości języka rosyjskiego i uczyły się w chederach i jesziwach.

Ochrzczony Żyd Jakow Brafman pisał, że:

„Żydzi tworzą państwo w państwie, uważają, że państwowe prawa ich nie obowiązują, że jednym z celów wspólnoty żydowskiej jest otumanienie chrześcijan po to, by zmienić ich w fikcyjnych właścicieli należącego do nich majątku”.

W Odessie jedynie jedna trzecia Żydów mówiła po rosyjsku, była na wskroś żydowskim miastem.

„Żydzi byli drobnymi kupcami, pośrednikami, agentami dużych spółek, maklerami, rzeczoznawcami na giełdzie, kasjerami, wagowymi i ładowaczami. Zajmowali dominującą pozycję w handlu zbożem, w ich rękach znajdowała się większa część eksportu. W 1910 roku stanowiło to 89,2%.

Kolejne zmiany nastąpiły po zabójstwie Aleksandra II i objęciu tronu przez Aleksandra III. Zabójstwo cara Oswobodziciela 1 marca 1881 roku spowodowało pogromy Żydów w Noworosji i na Ukrainie. W wyniku szybkiej reakcji wojska ofiar śmiertelnych było niewiele a pogromy sprowadziły się przede wszystkim do niszczenia mienia.

Już wtedy zadawano pytanie:

„Dlaczego jedynie Żydzi budzili ogólną antypatię, przechodzącą niekiedy w zaciętą nienawiść?”

Łoris - Mielikow meldował carowi:

„U podstaw obecnych zamieszek leży głęboka nienawiść miejscowej ludności do zniewalających ją Żydów, ale z tego niewątpliwie skorzystali ludzie niegodziwi.”

Również gazety wskazywały na to, że przyczyną był grunt ekonomiczny i gospodarcza dominacja Żydów nad ludnością rosyjską.

Dziesięć lad później J. Gessen wskazywał, że „miejscowe chłopstwo przeżywało nadzwyczaj trudny okres, nie miało wystarczającej ilości ziemi, do czego częściowo przyczyniali się bogaci Żydzi dzierżawiąc pańskie grunty, co skutkowało podniesieniem opłaty dzierżawnej dla chłopów ponad ich siły.”

Gleb Uspienski pisał:

„Żydów pobito właśnie dlatego, że bogacili się na cudzej biedzie, cudzej pracy i nie wyrabiali chleba własnymi rękami, pod kijami i pod batem, tyle przecież naród wytrzymał, i tatarszczyznę, i niemiecczyznę, a gdy Żyd zaczął mu dopiekać rublem - nie ścierpiał.”

Pogromy napędzali również rewolucjoniści - narodnicy (członkowie Narodnajej Woli) mający nadzieję, że będą prowadzić do rewolucji.

Narodnicy wypuszczali ulotki w języku ukraińskim:

„Kto przejął ziemię i karczmy? - Żydzi. Kogo chłop prosi, często i przez łzy, o dopuszczenie do swego łanu - Żyda. Gdzie nie spojrzysz, do czego nie przystąpisz - wszędzie Żydzi. Żyd człowieka gnębi, oszukuje, pije jego krew. Podnieś głowy robotniczy ludu.”

Na eksploatację najbiedniejszych warstw ludności jako przyczynę pogromów zwracał uwagę również minister spraw wewnętrznych N. Ignatjew.

Raporty wskazywały, że „talmudyczna moralność nie stawia Żydom żadnych przeszkód, jeśli sprawa dotyczy osiągnięcia zysku kosztem innoplemieńca”.

Cały czas zwiększał się odsetek uczących się Żydów. Masowo wstępowali do szkół powszechnych. Od 1876 do 1883 r ich liczba w gimanzjach się podwoiła, natomiast na uniwersytetach wzrosła sześciokrotnie do 14,5%

Gubernator miński meldował:

„Żydzi lepiej dbają o wychowanie swoić dzieci niż Rosjanie, że sytuacja materialna żydowskich uczniów jest korzystniejsza od tej, w której znajdują się chrześcijanie, dlatego, aby żydowski element nie uzyskał przewagi nad pozostałą ludnością, trzeba wprowadzić ograniczenia procentowe dotyczące przyjęć do szkół średnich.”

Kluczowym aspektem był udział Żydów w rosyjskim ruchu rewolucyjnym.

Sołżenicyn zwraca uwagę na bardzo ważne zagadnienie:

Do lat siedemdziesiątych żydowscy rewolucjoniści nie widzieli potrzeby prowadzenia agitacji wśród swoich współplemieńców. Ponieważ nie było chłopów Żydów dlatego prowadzili działalność wśród rosyjskiego chłopstwa.

„Odrzucaliśmy religię żydowską, jak i zresztą każdą inną, żargon (jidysz) uważaliśmy za język sztuczny, a starożydowski (hebrajski) za język martwy. Byliśmy szczerymi asymilatorami i w rosyjskiej oświacie widzieliśmy ratunek dla Żydów. Sądziliśmy, że wyzwolenie rosyjskiego ludu spod władzy despotyzmu i ucisku klas posiadających doprowadzi także do politycznego i ekonomicznego oswobodzenia wszystkich narodów Rosji, w tym i żydowskiego.”

Część badaczy rosyjskich wskazuje, że przyczyną udziału Żydów w ruchu rewolucyjnym w tamtym czasie nie była wcale walka o poprawienia losu biednych, lecz prozaiczna walka o likwidację strefy osiedlenia.

„Aby pójść w lud, należało upodobnić się do prostych ludzi - zarówno z powodów moralnych, dal samego siebie, jak i praktycznych, żeby cieszyć się zaufaniem narodu, trzeba było przeniknąć do niego jako robotnik lub chłop. Jak iść do ludu, żeby cię słuchali i tobie wierzyli? Przecież Żydzi zdradzali się od razu i mową i wyglądem zewnętrznym, i manierami.”

Okazało się, że chłopi wręcz przeciwnie stali się obojętni na rewolucyjną propagandę.

Dziwna jest łagodność zarówno sądów carskich jak i naczelników więzień. Żydowscy rewolucjoniści otrzymywali przeważnie łagodne wyroki a w więzieniach byli traktowani lepiej niż ogół więźniów.

W 1903 r Witte na spotkaniu z Herzlem wskazał, że mimo iż Żydzi stanowili mniej niż 5% ludności Rosji (6 milionów na 136 ) to aż 50% rewolucjonistów było Żydami.

Żydzi zrewolucjonizowali uniwersytety.

Po Narodnej Woli, w nowych partiach socjalistycznych Żydzi je wypełnili.

„Szeregi socjalistów wypełniali Żydzi. Cały ruch rewolucyjny zagarnęło żydostwo, w triumfie przewrotu widzące własny triumf.” - G. Landau, A. Giuczkow

„Tak bardzo właściwe Żydom racjonalistyczne myślenie skłania ich do wchłaniania doktryn w rodzaju rewolucyjnego marksizmu.”

W. S. Mandel zauważył:

W 1896 r na II Międzynarodówce, Plechanow powiedział, że „żydowski ruch socjalistyczny jest awangardą armii robotniczej w Rosji.”

Rok później powstał w Wilnie Bund, pół roku po nim Socjaldemokratyczna Partia Robotnicza Rosji RSDRP. Z ośmiu delegatów, pięciu było Żydami. W tym czasie Wilno było litewską Jerozolimą. Bund odciął się od nacjonalizmu, w tym i żydowskiego. Problem polegał na tym, że nie było proletariatu żydowskiego. Żydzi bardzo rzadko zatrudniali się jako robotnicy.

„Uważali za rzecz dla siebie haniebną, nie być samodzielnym właścicielem” - F. Kon

Bund był przeciwny niepodległości Polski i zgromadzeniom ustawodawczym dla obwodów peryferyjnych Rosji.

„Nacjonalizm tylko dla siebie?”

W swojej szeregi przyjmował jedynie Żydów, nie dopuszczał również tych, którzy zmienili religię. Konkurencyjnych socjalistów określał jako chrześcijańskich !!

Lenin wspominał jak w dyskusji z Martowem (Jurijem Cederbaumem), Plechanow opisywał Bund jako: „nadzwyczajną nietolerancję, ogłaszając, że Bund nie jest organizacją socjaldemokratyczną, lecz po prostu eksploatatorską, eksploatującą Rosjan, Żydzi to bez wyjątku szowiniści i nacjonaliści, rosyjska partia powinna być rosyjska, a nie wydawać siebie w niewolę pokoleniu Gada. Brakuje nam wiedzy o Żydach oraz życiowego doświadczenia w prowadzeniu z nimi spraw.”

W 1898 r Bund wszedł w struktury RSDRP. W 1903 r na drugim zjeździe RSDRP w Brukseli, na czterdziestu trzech delegatów bundowcy opuścili zjazd. Następnie doszło do rozłamu na bolszewików i mienszewików, których liderami zostali niemal sami Żydzi: Akselrod, Dejcz, Martow, Liber, Trocki, Dan, Abramowicz.

W 1905 roku Bund był najsilniejszą partią socjaldemokratyczną w Rosji.

Wtedy pojawiły się jednak konkurencyjne ruchy żydowskie, Syjonizm a następnie Poalej Syjon, Cejrej Syjon łączące syjonizm z socjalizmem.

Po pogromach lat 1881-1882 wśród Żydów rosyjskich narodził się syjonizm jako reakcja na asymilację. Żabotyński pisał:

„Celem było - stworzyć Żyda, który pozostając Żydem, mógłby żyć życiem ogólnoludzkim, ale oto myśmy teraz bez wyjątku zapomnieli, że trzeba pozostać Żydami, przestaliśmy cenić swoją żydowską istotę i zaczęła nam ona ciążyć. Pozbyć się ducha lekceważenia samych siebie i wskrzesić ducha świadomości. Skarżymy się na to, że nami gardzą, a sami sobą gardzimy.”

Stworzony przez Herzla ruch syjonistyczny od początku spotkał się z wrogością żydowskiej burżuazji wiedeńskiej, natomiast podatnym gruntem dla niego byli Żydzi w Rosji, gdzie zaczął go rozwijać Żabotyński. To właśnie Żydzi rosyjscy gwałtownie sprzeciwiali się budowie państwa żydowskiego w Ugandzie, którą koncepcję z kolei popierali Żydzi angielscy i bankierzy Jacob Schiff i paryscy Rotschildowie.

W 1887 roku wprowadzono w średnich i wyższych szkołach progi procentowe dla Żydów, w strefie osiedlenia 10%, poza nią 5%, w obydwu stolicach 3%. Celem rzadu nie był antysemityzm, a ograniczenie wpływów rewolucyjnych, ponieważ o ile w przypadku Rosjan na studia szli bogaci, to w przypadku Żydów wszyscy, a szczególnie zradykalizowani byli biedni. Efekt był wręcz przeciwny, ponieważ młodzi zdolni Żydzi czuli się teraz oszukani przez państwo i traktowani skrajnie niesprawiedliwie.

Pod koniec XIX wieku strefa osiedlenia była coraz bardziej nieszczelna, poza nią mieszkało 315 tyś Żydów, co stanowiło 9% ich liczby, nie licząc Królestwa Polskiego. W 1891 roku moskiewski generał gubernator wielki książę Sergiej, kazał usunąć z Moskwy wszystkich żydowskich rzemieślników. Wydalono około 20 tys Żydów, którzy przenieśli się do podmoskiewskich osiedli. W zamian za to, Rotschild i żydowskie koła finansowe odmówili Rosji kredytu.

Powodem wysiedleń nie były kwestie rasowe a jedynie ekonomiczne.

„Decydował lęk przed wzmocnieniem sił kapitalistycznych, które mogłyby eksploatować chłopów o w ogóle ludzi pracy.”

„Rosja Północna spojrzała na Żyda oczami Rosji południowej, historyczne zaś spojrzenie nań Małorosji, która dobrze go poznała w czasie współbytowania z Polską, było takie: chciały przedstawiały sobie Żyda jako „szynkarza - arendarza pijącego krew” rosyjskiego ludu.”

W 1896 roku Żydzi posiadali 27% wszystkich gorzelni w europejskiej części Rosji, w strefie osiedlenia 53%, w guberni podolskiej 83%, grodzieńskiej 76%, chersońskiej 72%. Browarów posiadali w całej Rosji 41%, w strefie osiedlenia 71%, w guberni mińskiej 94%, wileńskiej 91%, grodzieńskiej 85%. W przypadku handlu alkoholem, to w całej europejskiej części Rosji posiadali 29% punktów, w strefie osiedlenia 61%. Wprowadzenie przez rząd monopolu na handel i produkcję alkoholu najbadziej uderzyło w interesy żydowskie.

Jednocześnie żydowscy posiadali ponad dwa miliony hektarów ziemi, szczególnie przy cukrowniach na Ukrainie. Największe majątki posiadali baron Gincburg - 87 tys hektarów, Brodski - dziesiątki tysięcy hektarów przy swoich cukrowniach.

Eksport ziarna praktycznie zmonopolizowali Żydzi. 18% ogółu Żydów, czyli około miliona, zajmowało się jedynie handlem zbożem, co powodowało konflikty z chłopami. W Kraju Północno - Zachodnim na tysiąc kupców zbożowych, 930 było Żydami.

„Żydzi skupujący od chłopów produkty rolne czasem dogadywali się i w ogóle odmawiali nabycia plonów - by wymusić spadki cen”.

Aby przeciwdziałać temu procederowi w południowych guberniach zaczęły powstawać pierwsze spółdzielnie chłopskie.

W przemyśle cukrowniczym jedna trzecia wszystkich cukrowni należała do Żydów. Żeby zwiększyć zyski zaczęli tworzyć syndykaty rafineryjne.

Dodatkowo przejmowali górnictwo węgla, złota, włókiennictwo, młynarstwo.

Na początku XX wieku stanowili 35% kupieckiej klasy Rosji.

Żydowskie firmy dominowały w transporcie kolejowym, rzecznym a także wydobyciu ropy naftowej, gdzie bardzo duże udziały mieli Rothschildowie.

W działalności politycznej Żydzi angażowali się w sześć niemal wykluczających się ruchów:

Utrzymywanie religijnej żydowskości
Asymilację
Walka o kulturalno - narodową autonomię
Emigrację - przede wszystkim do Argentyny, a następnie do Stanów Zjednoczonych
Syjonizm
Rewolucję.

W 1897 roku po rosyjsku swobodnie potrafiło mówić jedynie 67 tysięcy Żydów.

W 1903 roku doszło napaści kiszyniowskiej. W Kiszyniowie wtedy mieszkało 50 tys Żydów, 50 tyś Mołdawian, 8 tyś Rosjan i Ukraińców i niewielka liczba innych nacji. 6 kwietnia zaczęło się od utarczek pomiędzy Żydami a chrześcijanami, które z powodu braku reakcji policji bardzo szybko przerodziły się w uliczne walki. Ostatecznie zginęło 42 ludzi, z czego 38 Żydów.

Po miesiącu od wydarzeń zaczęły pojawiać się artykuły w gazetach w Petersburgu „o zabójstwach kobiet i niemowląt, o licznych gwałtach nieletnich dziewczynek i żon, także obecności mężów, o wyciętych językach, o tym że Żydówce rozpruto brzuch, wyjęto wnętrzności a innej wbito gwoździe w głowę.

Artykuły te zostały podchwycone w Anglii i Stanach Zjednoczonych.

Na podstawie śledztwa jednak, żadnych śladów tortur nie stwierdzono. Lekarze biorący udział w sekcjach temu zaprzeczyli.

Gdy na zachodzie rozkręcała się nagonka, rząd carski początkowo zlekceważył to co się dzieje i wydał jedynie oświadczenie.

„Rosyjskie władze, dawno już nieradzące sobie na międzynarodowej scenie, nie zrozumiały ani wtedy, ani później, jak ogromną światową klęska poniosły w tym przypadku.”

W 1904 roku doszło do wojny z Japonią. Ani Mikołaj II, ani jego rząd nie rozumieli jak bardzo Zachód i uważana za przyjaciela Ameryka zagrażają pozycji Rosji. Nie zauważono również siły zachodniej finansjery, od kredytów której coraz bardziej zależały państwa.

Po Kiszyniowie Rosja stała się pariasem, a po stronie Japonii zaraz stanęły Anglia i Ameryka. Theodore Roosevelt poinformował Niemcy i Francję aby nie próbowały stawać po stronie Rosji.

Na pierwszy plan wysunął się Jacob Schiff, jeden z największych bankierów żydowskich, pochodzący z Niemiec i kierujący bankiem Kuhn, Loeb and Co. W Stanach był właścicielem 20 tys mil kolejowych. Schiff wprost chorobliwie nienawidził Rosji i pożyczył Japonii 200 mln dolarów na prowadzenie wojny. Jednocześnie blokował jakiekolwiek kredyty dla Rosji i finansował żydowskich rewolucjonistów w Rosji, ale i nie tylko żydowskich.

Rosyjskim prośbom o kredyt odmówił również paryski baron A. Rothschild.

W rozmowach pokojowych prowadzonych pomiędzy Rosją a Japonią w Portsmouth w USA, brała udział delegacja żydowskich bankierów. Jednocześnie Roosevelt ostrzegł delegację rosyjską, że Rosja nie może blokować możliwości powrotu Żydom, którzy wyemigrowali. Problem w tym, że wracali oni do Rosji z amerykańskim obywatelstwem aby prowadzić działalność rewolucyjną.

W Rosji Żydzi domagali się autonomii. Podjęto decyzję o powołaniu Wszechrosyjskiego Żydowskiego Zgromadzenia Narodowego.

Nowe pokolenie żydowskich rewolucjonistów powołało nową partię - eserowców. Tworzyli ją Rappaport, Żyłowski, Monia, Rubanowicz i Natanson. Socjaliści rewolucjoniści mieli z założenia stosować terror. O ile kierownictwo partii było żydowskie, to terrorystami „we wszystkich przypadkach byli chrześcijanie”.

Żydzi masowo zaczęli przejmować również kierownictwo bolszewików jak i anarchistów, szczególnie dotyczyło to, Żydów z Kijowa i Południa.

„Mniej cierpliwa część żydowskiej masy szuka przyśpieszonego sposobu na wprowadzenie ustroju socjalistycznego. I taki pomocniczy środek, karetkę pogotowia ratunkowego, znajduje w anarchizmie.”

9 stycznia 1905 roku w wyniku Krwawej Niedzieli wybuchła rewolucja.

„To było wystąpienie mas nie żywiołowe, lecz starannie przygotowane i zorganizowane.”

„W strajkach niemal powszechnie uczestniczyli tylko robotnicy żydowscy. W całym szeregu miast przy probach zatrzymania zakładów i fabryk rosyjscy robotnicy okazywali silny opór.”

Wiece były organizowane w synagogach.

„Do powstania wzywali Bund, syjoniści-socjaliści i inne żydowskie partie robotnicze.”

W październiku doszło do walki w Kijowie.

„Żydzi zarzucili na pomnik MIkołaja II arkan, starali się zrzucić posąg cesarza z cokołu, na innej ulicy Żydzi ozdobieni czerwonymi kokardami, zaczęli lżyć czterech przechodzących obok żołnierzy, pluli na nich.”

Tłum Żydów zrywał rosyjskie flagi, darli na strzępy portrety carskie, niszczyli carskie monogramy.

„Żyd czeladnik krzyczał „Precz z samodzierżawiem”, inny przyzwoicie ubrany „Zmiel na mięso”, jeszcze inny Żyd, z portretu władcy wyciąwszy głowę, w powstały w ten sposób otwór wsunął swoją i wołał do tłumu „Teraz ja jestem monarchą”, budynek rady miejskiej przeszedł całkowicie we władanie członków skrajnych socjaldemokratycznych partii i popierającej ich żydowskiej młodzieży, która straciła wszelkie panowanie nad sobą.”

Ta nienawiść Żydów okazywana w stosunku do państwa a także strzelanie z balkonów i z okiem do żołnierzy, spowodowało że robotnicy, rzemieślnicy i kupcy wystąpili przeciw Żydom.

„Tłum robotników z dzielnicy Podole postanowił łapać wszystkich „demokratów” podburzających do zamieszek i wsadzać ich do aresztu.” To był początek żydowskiego pogromu.

Pogrom żydowski rozpoczął się 18 października i od samego początku miał cechy narodowe, niesiono zniszczone ramy obrazów cara. Jednak wieczorem dzień później zaczęły się rozboje, kradzieże i niszczenie mienia, które zakończyły się dopiero 20 października.

Policja i wojsko nie reagowało.

„Myśmy przysięgali Bogu i Władcy, a nie bronić tych, którzy podarli i znieważyli carskie portrety.”

W Odessie walki rozpoczęły się 13 czerwca.

„Dość duży tłum Żydów wtargnął na podwórze fabryki blach, po pojawieniu się oddziału policji ludzie rozbiegli się, otwierając ogień z rewolwerów. Spośród strzelających zatrzymano czterech Żydów. Na jednym ze skrzyżowań z zebranej tam grupy Żydów dwaj strzelali z rewolweru i ranili strażnika na koniu, w ogóle w ciagu całego 14 czerwca na wszystkich prawie ulicach miasta dochodziło do nieustających potyczek Żydów z patrolami policji.”

Gdy do miasta wpłynął pancernik Potiomkin wśród studentów, którzy się na niego przedostali wyróżniał się Konstantin Feldman, który wcześniej namawiał załogę do ostrzelania miasta. Władze tak jak w Kijowie nie były w stanie podjąć zdecydowanych działań, w skutek czego bunt narastał. Wszędzie prym wiedli młodzi Żydzi. W Odessie Żydzi stanowili jedną trzecią ludności. Ostatecznie 17 października miasto zajęło wojsko i spacyfikowało rewolucjonistów.

Senator Kuźmiński opisuje w sprawozdaniu co się działo 18 października

„18 października tłum demonstrujących z czerwonymi flagami, składający się głównie z Żydów, probował usunąć pracowników z fabryki Giena, robotnicy nie spełnili tego żądania, następnie ten sam tłum, spotkawszy robotników rosyjskich na ulicy, nakazał, żeby zdjęli czapki przed czerwonymi flagami. Po odmowie padły strzały. Robotnicy rozpędzili owo zbiorowisko.”

Następnego dnia wybuchły regularne walki pomiędzy Rosjanami a Żydami. Rozpoczęło się wzajemne mordowanie. Policja zamiast reagować wycofała się z miasta. Wzajemne mordy trwały przez kolejne dwa dni.

W świecie oczywiście pojawiły się relacje jedynie o mordowanych Żydach, o mordowanych Rosjanach nie powiedziano ani słowa.

Pogromy nastąpiły w całej strefie osiedlenia. Tam gdzie policja zareagowała szybko równie szybko sytuacja została opanowana i przyjęły nieznaczne rozmiary.

Sytuację po upadku rewolucji 1905 roku, podsumował w 1907 r w Dumie Państwowej W. Szulkin mówiąc:

„Zachodnia połowa Rosji, od Besarabii do Warszawy, kipi nienawiścią do Żydów, których uważa za głównych sprawców wszystkich nieszczęść.”

Opisując okres czasów Dumy, Sołżenicyn wskazuje, że niemal cała prasa była w rękach żydowskich.

W. Żabotynski pisał:

„Postępowe gazety, utrzymywane z żydowskich pieniędzy i zapełnione żydowskimi pracownikami. Kiedy Żydzi masowo rzucili się do robienia rosyjskiej polityki, przepowiadaliśmy im, że nic dobrego z tego nie wyjdzie ani dla polityki, ani dla Żydów.”

W 1909 r Andriej Biełyj pisał:

„Przywódcami kultury narodowej okazują się być obcy jej ludzie. Popatrzcie na listy pracowników gazet i czasopism w Rosji. Kim są krytycy muzyczni, literaccy? Ujrzycie niemal same żydowskie nazwiska.”

Zdaniem Sołżenicyna to właśnie lewicowa prasa była głównym czynnikiem destrukcji przed I wojną światową.

W ostatnich latach przed rewolucją społeczeństwo rosyjskie opanowała judeofilia a jednocześnie oikofobia.

W 1916 r Gorki „swoje dwugodzinne wystąpienie poświęcił na wszelkiego rodzaju opluwanie całego rosyjskiego narodu i nadmierne wysławianie żydostwa”.

Zjawisko opisywał żydowski autor.

„Nastąpiło wychowanie na nowo rosyjskiego wykształconego społeczeństwa. Współczucie Żydom przeobraziło się w taką niemal imperatywną formulę jak „Bóg, Car i Ojczyzna”. Żydzi zaś wykorzystywali, w miarę swojego cynizmu, istniejącą w społeczeństwie tendencję.” A.Rozanow nazywał to „żydowskim chciwym dążeniem do chwycenia w swe ręce wszystkiego”. W. Szulgin pisał „Żydostwo w ciągu tego czasu zagarnęło w swojej ręce polityczne życie kraju, zawładnęło polityczną Rosją. Mózg narodu (jeżeli nie liczyć rządu i kręgów rządowych) znalazł się w żydowskich rękach i przyzwyczajał się do myślenia pod żydowskie dyktando. Przy wszystkich ograniczeniach Żydzi posiedli duszę rosyjskiego narodu.”

Nawet sam Żabotyński pisał:

Gdy wybuchła wojna, Żydzi poszli na współpracę z Niemcami.

Korespondent Timesa Steven Graham „donosił, że jak tylko nad morzem pojawiał się niemiecki dymek, to żydowska ludność Libawy zapominała języka rosyjskiego i zaczynała mówić po niemiecku.”Również wiele zarzucano żydowskim żołnierzom. Gieorgij Szawielski pisał:

„Od pierwszych dni wojny zaczęto z uporem mówić o Żydach, że żydowscy żołnierze to tchórze i dezerterzy, a żydowscy mieszkańcy - szpiedzy i zdrajcy. Opowiadano o wielkiej ilości przypadków przechodzenia żydowskich żołnierzy na stronę wroga albo uciekaniu z frontu, o tym, jako pokojowo nastawieni Żydzi dawali sygnały nieprzyjacielowi, o wydawaniu nadchodzącemu przeciwnikowi spóźniających się żołnierzy, oficerów i inne jeszcze historie.”

W 1915 r wycofująca się armia rosyjska zaczęła wypędzać Żydów, przy czym nie było reguły, jednych Żydów wypędzano w kierunku frontu, a innych za Dniepr a nawet i za Wołgę. Skutkiem tego było zablokowanie kredytów dla Rosji przez Schiffa.

W 1916 r antysemityzm zaczął wzrastać z powodu spekulacji Żydów na dostawach dla wojska.

Ponieważ Żydzi przejęli niemal cały handel w miastach zaczęli być obwiniani o spowodowanie drożyzny.

Prawica zarzucała Blokowi Postępowemu, że nic nie robi aby w Dumie walczyć z drożyzną, „Z bankami, syndykatami, zmowami przemysłowców nie będziecie się mocować, gdyż by to oznaczało, że wystąpiliście przeciw żydostwu”.

Rzeczywiście zaopatrzenie Piotrogrodu w prowiant oddano na wykup dwóm Żydom - Lewensonowi i Lesmanowi, Lewensonowi w mięso, a Lesmanowi sklepy spożywcze, w tym czasie Lesman nielegalnie sprzedawał mąkę do Finlandii.

W 1915 r zniesiono strefę osiedlania, a na wiosnę 1916 r limity na studia. Na wydziałach medycznych dwie trzecie studentów było Żydami, na prawie około 80%.

Marków pisał:

„Uniwersytety są puste dlatego, że rosyjscy studenci zostali wzięci na wojnę, a na uczelnie ślą masy Żydów. Chroniąc się przed żołnierskiem obowiązkiem ogromna liczba Żydów wypełniła teraz uniwersytet w Piotrogrodzie i wejdzie za jego pośrednictwem w szeregi rosyjskiej inteligencji. Zjawisko to jest dla narodu rosyjskiego katastrofalne, a nawet zgubne, gdyż każda nacja pozostaje w mocy swojej inteligencji. Rosjanie muszą chronić swą klasę wyższą, swoją inteligencję, swoich urzędników, swój rząd. Wszyscy oni powinni być Rosjanami.”

Opis tej bardzo dobrej książki chciałbym zakończyć słowami Sołżenicyna:

„Nieraz rozmyślałem nad kapryśnością Historii, nad nieprzewidywalnością następstw, które podstawia nam ona, następstw naszych działań. Wilhelmowskie Niemcy przepuściły Lenina, by nastąpił rozpad Rosji - i po dwudziestu ośmiu latach otrzymały półwiekowy podział swego kraju. Polska sprzyjała umocnieniu bolszewików w najcięższym dla nich 1919 roku, pragnąc jak najszybszej klęski białych - i otrzymała dla siebie: 1939, 1944, 1956, 1980. Z jakim zapałem Finlandia pomagała rosyjskim rewolucjonistom, ja nie znosiła ona, wytrzymać nie mogła swojej uprzywilejowanej, lecz w ramach Rosji wolności - i dostała od bolszewików na czterdzieści lat polityczną uniżoność (finlandyzację), Anglia w 1914 roku zamierzała złamać Niemcy, swojego światowego rywala - a tymczasem samą siebie wyrwała z kręgu wielkich mocarstw i cała Europa została złamana. Kozacy zachowali w Piotrogrodzie neutralność w Lutym i Październiku - i za półtora roku mieli swoje ludobójstwo (i nawet niejedno - ci sami Kozacy). W pierwszych dniach lipca 1917 roku lewicowi eserowcy skierowali się w stronę bolszewików, potem stworzyli pozór koalicji poszerzonej platformy - i za rok zostali rozgnieceni w taki sposób, w jaki nie potrafiłoby tego uczynić z nimi żadne samodzierżawie.

Nie dane jest, nikomu i nigdzie, przewidzieć tych odległych następstw. I jedyny kierunek przed takimi chybieniami - zawsze kierować się tylko kompasem Bożej moralności.”

Komentarze